Aquatropica's tijdschrift: Planten

Planten voor het aquarium

Aponogeton

Kristof Dierckens

APONOGETON, DEEL II:
Ervaringen.

[Aponogeton crispus] WIDTH=200 HEIGHT=312

Toen ik nog een plantenbak had, heb ik enkele soorten Aponogetons met meer of minder succes gehouden. Laat ik het eerst even hebben over de meest bekendste:
Aponogeton crispus is één van de meest gehouden soorten. Ze wordt gevonden in Sri Lanka. Ze kan zich bijzonder goed aanpassen aan de omstandigheden in het aquarium, zelfs hard water vormt geen probleem.
Bij onvoldoende lichtsterkte, worden de bladstelen langer. Dit heeft dan een minder mooi effect, maar door kleiner blijvende plantjes ervoor te planten, kunnen we de zaak verbeteren. De bladeren zijn gewoonlijk tamelijk lichtgroen. Ze worden tot 30-40 cm lang en kunnen 2-4 cm breed zijn. Regelmatig worden bloemen gevormd, soms worden meerdere bloeistengels terzelfdertijd gevormd met steeds één bloeiaar die op de hogervermelde wijze kan bevrucht worden.

Aponogeton madagascariensis (Gaasplant): Zoals uit de wetenschappelijke naam kan worden afgeleid, stamt deze plant uit Madagascar. Haar Nederlandse naam dankt ze aan het ontbreken van het bladmoes, zoals duidelijk op de foto te zien is.

[Aponogeton madagascariensis] WIDTH=422 HEIGHT=311

De bladeren staan in een rozet op de wortelknol ingeplant. De lengte van de steel en de bladvormen kunnen verschillen. Sommige planten hebben relatief smalle bladeren (tot 8 cm en 40 cm lang), terwijl andere tot wel 15 cm brede bladeren hebben. Mogelijk hebben we hier met varianten te doen of is dit verschil gewoon te wijten aan de verzorging (lichtsterkte, voeding , hardheid,... )?
Door de structuur van de bladeren moet men zoveel mogelijk zweefvuil vermijden. De deeltjes raken tussen de nerven waardoor het blad plaatselijk kan verrotten. Een krachtige mechanische filter is hier aangewezen. De plant valt dan ook gemakkelijk ten prooi aan draad- en penseelalgen. Men kan ze daarom best niet onder te fel licht plaatsen. Drijfplanten bewijzen uitstekende diensten zodat andere planten toch voldoende licht krijgen. Het blijkt dat een lichte waterstroom een positief effect heeft op de groei.
Het water speelt een enorm belangrijke rol. De temperatuur ervan mag niet hoger liggen dan 25 °C, anders kwijnt de plant langzaam maar zeker weg . Licht aangezuurd ( pH ± 6.5) en zacht water geven de beste resultaten. De plant verdraagt geen oud water waardoor veel en regelmatig dient ververst te worden, wat trouwens de andere aquariumbewoners ook ten goede komt. Indien de waterkwaliteit te slecht wordt, komen de nieuwe bladeren wit-gelig te voorschijn. Als dit gebeurt, kan je best direct zoveel mogelijk water verversen. De plant is een krachtige groeier, als ze over vodoende voeding beschikt. Toevoegen van droge stukjes klei rond de knol helpen grotendeels aan de vraag tegemoet te komen. In het boek "Aquariumplanten" door Prof Dr. H.C.D. De Wit adviseert men daar nog houtskool aan toe te voegen. Men dient er op te letten dat de wortelknol niet volledig in de bodem steekt. De groeipunt dient een weinig boven het bodemoppervlak uit te steken anders loop je gevaar dat de jonge blaadjes onvoldoende kracht hebben om door het bodemoppervlak te geraken. Het best kan men de wortelknol in een geultje of putje leggen, waarna hij zichzelf vastankert.
Als we de plant goed verzorgen en we hebben ook een portie geluk, zal ze bloeien. Een groenvlies omvat de 2 bloemaren (zie foto). Veelal bereikt de bloeistengel niet de oppervlakte, niettemin kan toch bevruchting optreden. De vruchtbeginsels gaan dan zwellen en laten na een zekere tijd los. Dan drijven ze enkele dagen waarna ze naar de bodem zinken. Doordat ze een tijdje drijven, worden de zaden met de waterstroming verspreid. Als de zaden op een geschikte plaats terecht komen, wortelen ze waarna zich enkele bladeren vormen. In de natuur bloeit de plant in november en december. Na een periode stagneert de groei en vallen de bladeren af, de plant gaat dan in rust. De knol kan beter uit het aquarium worden verwijderd en bewaard in een plastiekzak met vochtig zand. Na ongeveer 5-7 weken kan men de knol terug op de hoger vermelde manier planten.
Al bij al is het zeker geen beginnersplantje. Bij de aanschaf moet men er op letten dat de knol voldoende (min. 1,5 cm diameter) groot is.

Aponogeton ulvaceus wordt eveneens in Madagascar gevonden. De bladeren zijn licht groen en sterk gegolfd. Er moet voldoende plaats voorzien worden daar deze plant kan uitgroeien tot een enorme solitair. De plant verkiest helder water, veel licht is dus de boodschap. De bladeren worden makkelijk 30-40 cm lang en tot 4 cm breed. Het toevoegen van klei heeft een duidelijk positieve invloed op de groei. Terug mag de wortelknol niet volledig in de bodem gestopt worden. De plant verdraagt zonder problemen een neutrale pH en een hardheid van 6-10 DH. De temperatuur mag variëren van 22 ° tot 25 °C.

Met deze drie Aponogeton's heb ik, toen ik nog een plantenbak had, meer of minder succes gehad. A. madagascariensis is natuurlijk wel de moeilijkste. Nadat reeds enkele planten gestorven waren, heb ik de temperatuur verlaagd wat meteen veel betere resultaten gaf. Blijkbaar worden deze planten veelal bij te hoge temperaturen gehouden.
Met A. crispus had ik niet de minste problemen. De planten bloeiden regelmatig en bevruchting met kiemkrachtige zaden kwam regelmatig voor. Het opgroeien van de kiemplantjes was echter niet zo gemakkelijk. Ik liet de zaden namelijk ronddrijven in het gezelschapsaquarium, waarna ze veelal tussen de andere planten belandden waar blijkbaar niet voldoende licht was. De Zwaarddragers beten soms ook de zich ontwikkelende worteltjes af, wat voor die jonge plantjes natuurlijk niet voordelig was.

Hopelijk heb ik enkele aquariofielen aangespoord tot het houden van een Aponogeton. In onze bibliotheek vind je vast en zeker nog meer uitleg en beschrijvingen van andere interessante soorten. Het boek "Aquariumplanten" van Prof. Dr. De Wit ( 1982) bevat heel wat beschrijvingen, alhoewel de opgegeven maten in een aquarium waarschijnlijk niet te halen zijn.

Aponogeton 2/2

- 2 -

Martin Byttebier
E-Mail:tos4ever@telenet.be