Aquatropica's tijdschrift: Planten

Planten voor het aquarium

Aponogeton

Kristof Dierckens

APONOGETON, DEEL I:
Algemeenheden.

Deze familie van aquariumplanten heeft enkele mooie en interessante soorten. Ze zijn wel wat moeilijker te houden, maar ze geven de aquariaan veel genot. Er zijn reeds 43 soorten bekend waarvan 11 uit Madagascar, 15 uit Afrika, 11 uit Zuid-Oost Azië, 4 uit Australië en 2 uit Nieuw-Guinea. Deze familie ontbreekt dus in Zuid-Amerika. De planten leven bijna allen constant onder water (submers) en hebben allen een wortelknol of rhizoom waaruit de bladeren ontspringen.

Eisen:

De meesten verlangen een temperatuur van 22-28 °C en een waterhardheid van 6-8 DH. Aan het licht stellen ze weinig eisen. Wel moet voldoende plaats voorzien worden, daar het vaak robuuste planten worden. Meestal worden ± 10-30 bladeren gevormd.
Na een periode vallen de bladeren af of stopt de groei. Deze periode komt overeen met de droogteperiode in het gebied van herkomst. Dan dient men bij sommige planten de knol uit het aquarium te verwijderen om verrotting in de bodem te voorkomen. De rustperiode kan 2 tot 4 maanden lang zijn.
De knol wordt gedurende die periode in een met vochtig zand gevulde plastiekzak bewaard. Na deze rustperiode kan men de knol terug in het aquarium brengen. Er dient wel op gelet te worden dat de wortelknol niet volledig in de bodem wordt gestopt daar dit de kans op verrotting vergroot.

Bloeiwijze:

Sommige soorten vormen gemakkelijk bloemen die op een lange steel staan. Afrikaanse soorten bloeien met meerdere bloeiaren, terwijl de Aziatische slechts 1 bloeiaar ontwikkelen per bloemstengel. Voor de volledige ontwikkeling van de bloeiaren moet voldoende plaats zijn tussen het wateroppervlak en de dekruiten. Men kan de bloeiaar natuurlijk ook uit het aquarium laten groeien door bijvoorbeeld het glaasje dat de voederplaats afdicht wat op te schuiven.
De bloemen bestuift men best kunstmatig, want de natuurlijke bevruchters, zoals insekten, zijn bij ons niet aanwezig.

Bestuiving:

Om de bloemen kunstmatig te bestuiven kan men met een klein penseeltje over de bloeiaren wrijven.
Een andere methode is de volgende: een voederring wordt over de bloeiaar geschoven en op het water gelegd zodat het stuifmeel dat van de bloempjes valt in deze ring blijft. Als er genoeg stuifmeel in de ring is, trekt men de bloeiaar met draaiende bewegingen onder water.
Als de bevruchting geslaagd is, verdikken de vruchtknoppen reeds na enkele dagen. Voor alle zekerheid kan men de kunstmatige bestuiving na 2 of 3 dagen herhalen.
Soms lukt de bevruchting helemaal niet. Het kan zijn dat men hier te maken heeft met een soort die steriel is voor haar eigen stuifmeel. Zo'n plant kan enkel bevrucht worden met het stuifmeel van een andere. Ongunstige levensvoorwaarden in een aquarium kunnen echter ook de vruchtaanzetting verhinderen. Bij een te hoge temperatuur in de lichtkap verbranden of verdrogen de bloemen. Is het te vochtig, dan kunnen de bloemen verrotten. Door enkele dagen de verlichting te verminderen, de watertemperatuur te laten zakken en/of het openen van de dekruiten kan men voor drogere en koelere lucht zorgen.
Na circa 2 maanden zijn de zaden rijp en laten ze los, waarna zij ongeveer 2 dagen blijven drijven om daarna naar de bodem te zinken. Spoedig hierna begint het kiemen.

Opkweken van zaailingen:

Het opkweken van de kleine zaailingen is in het diepe water van grote aquaria wat problematisch, maar dit is gemakkelijker te realiseren door de zaailingen enige tijd drijvend te laten groeien in een kleiner aquarium bij lage waterstand tot ze 3 à 4 cm groot zijn. Hierna kunnen ze op een vrije plaats uitgeplant worden. Onder gunstige omstandigheden groeien ze dan goed verder. Ze mogen echter voor dat ze 1 jaar oud zijn, beslist niet in hun groei gestoord worden, vb. door verplaatsing.
Hiernaast zie je Aponogeton ulvaceus uit Madagaskar. De geelgroen gegolfde bladeren maken de plant zeer decoratief.

Aponogeton 1/2

- 1 -

Martin Byttebier
E-Mail:tos4ever@telenet.be