Vraag 1. Waarom is de carbonaathardheid ALTIJD belangrijk en wat is bufferen?

Proef 1: Stel je even voor dat je het aquarium vult met 100 % zuiver water + 10 vissen maar geen planten. Kort daarna krijg je CO₂ in het aquarium (vissen ademen dat uit) en dan zal het water zuur worden. Er kan er altijd eentje bij ... en we plaatsen nog maar een visje bij! Het water wordt nog zuurder en het hele zootje gaat van pH 7 naar 6, 5, 4, 3, 2 ... enz. Dat zal eindigen met een schepnetje en de vissen in de vissenhemel.

Proef 2: Nu gebruiken we de helft stadswater en de andere helft zuiver water. In dat stadswater zitten carbonaten en bicarbonaten. Zij zullen bij het ontstaan van die zuren verbindingen aanknopen en dat zuur voor hun rekening nemen! Ze nemen dat zuur op, vandaar de naam pH buffers. Buffers nemen de eerste pH schokken op.
Zij zullen ervoor zorgen dat de CO₂ haar zuurvormende eigenschap niet kan uitwerken. Ze doen dat niet alleen voor CO₂ maar ook voor andere afbraakstoffen die vissen uitscheiden. Jammer dat ze dat niet blijvend kunnen doen.
Vroeger dacht men dat wel!!! Vroeger waren er ook aquariumliefhebbers die nooit water verversten. Hoe ouder hoe beter dacht men vóór de jaren '70. Nu weten we dat als alle carbonaten opgebruikt zijn, de buffers weg zijn en dan pas zal de pH dalen.
Een grote KH is dus veel bufferwerking en weinig of geen pH schommelingen. Wil je de pH van aquariumwater doen dalen dan moeten eerst alle carbonaten opgesoupeerd zijn en dan pas zakt de pH. Dat fenomeen van pH-daling hangt dus af van de heersende KH-waarde.

Vraag 2. De hardheid (totale of carbonaat) is te hoog wat kan je doen?

A) Mengen met regenwater is de meest gebruikte methode. Let erop dat het regenwater behoorlijk gefilterd is over actieve kool. Doe je dat niet dan loopt het vroeg op laat mis!

B) Mengen met zacht grondwater is een andere mogelijkheid. Meet eerst of het grondwater geschikt is. Nitraat en fosfaat zijn in de meeste gevallen te hoog. Seizoensvariaties bij grondwater maakt het onbetrouwbaar.
Wanneer je echter woont in de omgeving van een industriezone is het weer oppassen geblazen zodat we geen ongewenste giftige stoffen in het aquarium brengen. Ook een nitrietmeting van het grondwater is aan te bevelen omdat bij waarden boven de 0,1mg/l je vissen gevaar lopen vergiftigd te worden. Actieve kool gebruiken bij twijfel gevallen.

C) Mengen met water dat verkregen wordt door: distillatie (gedistilleerd water is duur); door ionenwisselaars (demi-water is minder duur); of omgekeerde osmose (osmosewater is minst duur). Het zijn methoden die meer en meer gebruikt wordt. Hiervoor zijn echter wel de nodige apparaten vereist.

D) Tenslotte werkt filteren over turf eveneens verzachtend. De werking van turf is niet zo eenvoudig want turf werkt als een ionenuitwisselaar! Wanneer je turf IN het aquarium gebruikt verander je eveneens de pH en geleidbaarheid.

Vraag 3. De hardheid (totale of carbonaat) is te laag wat kan je doen?

Door het oplossen van kalkgesteenten in het water (mergel, sepiaschelpen, koraalbrokken of schelpengruis) zal de CO₂ in het water de kalk doen oplossen. Er zal dus calcium en magnesium vrij komen en zowel de totale hardheid als de carbonaathardheid zal stijgen. Maar doe je dat in het aquarium dan zal hier de CO₂ aan het water onttrokken worden en zal de pH gaan stijgen wat niet altijd gewenst is in het zoetwateraquarium.
Behandel te zacht water beter in een apart reservoir met CO₂-verrijking en kalkgesteenten. Dan bekom je water met een hogere GH en KH.
Zeeaquarianen gebruiken dit principe (kalkreactor) om in een rifaquarium de KH hoog te houden en terzelfdertijd voldoende calcium ter beschikking te houden voor hun steenkoralen die zeer veel calcium nodig hebben (skeletbouw).

Tot slot:

1. Gebruik in geen enkel geval zacht water dat bekomen wordt uit sanitaire waterverzachters. Waterverzachters vervangen de calcium door natrium en maken het water ongeschikt voor aquariumdoeleinden.

2. KH-plus en KH-min zijn chemische producten die onmiddellijk en veilig ingrijpen in de chemische samenstelling van het aquariumwater. Lees aandachtig de bijsluiters.