5. Hard water

Hoe "hard" water is, wordt met getallen aangeduid. Er zijn door de jaren heen afspraken gemaakt, maar ze hebben er nogal een soepje van gemaakt! Er zijn Franse-, Duitse- Engelse- zelfs Russische-, tijdelijke-, carbonaat- en blijvende hardheden. Voor de aquaristiek zijn er maar twee van belang en al de rest mag je best vergeten.
Vroeger deden ze daar ingewikkeld over en in oude boeken zal je lezen dat de standaard van hardheid afkomstig zou zijn uit Marseille in Frankrijk. Het heeft iets met Marseilse zeep te maken maar te gek om los te lopen!
In de hedendaagse aquaristiek spreken we enkel en alleen nog van totale hardheid en carbonaathardheid en we gebruiken als eenheid Duitse hardheidsgraden.

6. De totale hardheid GH

De totale hardheid of in het Duits de Gesamthärte (vandaar die G) is een getal waaraan we kunnen zien of we al dan niet over zacht water beschikken. De GH-waarde zegt ons hoeveel calcium- en magnesium-zouten er in totaal aanwezig zijn in dat water.
Stadswater uit winningsgebieden waar het water door aardlagen met veel kalk gesteenten sijpelt, is hard. Je kan dan ook met een GH testje van Tetra waarden van 23 tot 28 Duitse hardheidsgraden aflezen.

Je vraagt je af waarom ze die calcium en magnesium daar niet uit halen?

Beiden spelen een zeer belangrijke rol bij levende organismen. Vissen hebben Calcium nodig voor de opbouw van hun skelet. Slakken en andere schaaldieren gebruiken Calcium voor de vorming van hun huis of schelp.
Magnesium is belangrijk voor planten bij de opbouw van het bladgroen of chlorofyl. Verder spelen ze samen met licht, sporenelementen, vitaminen, warmte e.d. een voorname rol in de groei en de levensprocessen van planten en dieren. Wij hebben een dagelijkse behoefte van 800 mg calcium per dag nodig!

Terug naar ons water met al die calcium en magnesiumzouten in. Onze testkit om de totale hardheid te meten geeft ons een getal dat groter is naarmate water harder is. Men spreekt van GH=10 °dH of Duitse graden. Water noemt men dan middelhard.

7. De KH

De carbonaathardheid is een ander soort hardheid, ze speelt een nog belangrijker rol in een gesloten aquariumsysteem! Zeeaquarianen spreken maar over één soort hardheid en dat is de carbonaathardheid.
Het is echt van groot belang beide soorten hardheid van elkaar te kunnen onderscheiden. Wie de carbonaathardheid begrijpt, begrijpt hoe en waarom de pH veel of weinig kan stijgen en dalen!
Misschien het moeilijkste stukje, maar wie het beet heeft vergeet het nooit meer.

We hadden het in punt 6 bij de GH over de totale hoeveelheid van ALLE zouten van calcium en magnesium. Dat laat dus vermoeden dat er veel soorten zouten zijn. Zouten zijn verbindingen tussen wel bepaalde stoffen en een metaal. Nu klinkt het misschien gek maar calcium en magnesium zijn metalen zoals ijzer en koper!
Wie nog van Mendelejev gehoord heeft weet dat die wijze man alles mooi ingedeeld heeft soort bij soort in een tabel die zijn naam kreeg.
Zoals eerder vermeld zijn er zeer veel mineralen en elementen aanwezig op onze aardbol en er zitten er in ons stadswater ook veel mineralen, dan kan je ook begrijpen dat er veel combinaties zijn van ionen die op hun beurt nieuwe stoffen vormen.
Enkele combinaties zijn voor aquarianen van belang! Als waterstof, zuurstof, koolstof en calcium een verbinding vormen, dan noemen we dat calciumcarbonaat. Er bestaat ook zo'n combinatie met magnesium en dat noemen we magnesiumcarbonaat. Met natrium noemen we dat natriumcarbonaat enz. Soms gebeurt het dat er 2 gelijke ionen samen plakken en dan spreken we van bicarbonaat (bi=twee). Twee calciumionen doen het graag samen en we komen dan ook veel calciumbicarbonaat tegen.

In het algemeen heb je dus carbonaten en bicarbonaten. Nu begrijp je waarom in de boekjes staat: De carbonaathardheid (KH) wordt veroorzaakt door de bicarbonaten van calcium (Ca) en magnesium (Mg).
Waarom ze de carbonaten & bicarbonaten ook BUFFERS noemen leggen we straks uit.